Spoleto

Perugia/UmbriŽ

 

Hoewel de naam op een Etruskische afkomst duidt (Etr. spur - stad), is de stad waarschijnlijk van Umbrische oorsprong. Spoleto was de stad van de UmbriŽrs die hardnekkig weerstand boden aan Hannibal.  Onder de Romeinen werd de stad een municipium (Spoletium). De moeder van keizer Vespasianus, Vespasia Polla, kwam uit Spoleto. Na de Goten en de Byzantijnen werd Spoleto de kern van het gelijknamige Langobardische hertogdom. In 1155 werd de stad door de troepen van Barbarossa verwoest; daarom zijn ook bijna alle getuigenissen van het voorbije tijdperk verwoest. Als teken van vrede schonk Barbarossa de stad in 1185 de icoon die zich nu nog in de dom bevindt. Op het einde van de 13e eeuw regeerde de paus over Spoleto, dat voorheen als vrije gemeente gold. Van 1324 tot 1359 was Spoleto aan Perugia onderworpen. Kardinaal Albornoz heroverde de stad voor de paus en liet in 1362 de burcht bouwen. Tot de plaatsvervangers van de paus behoorde de beruchte Lucrezia Borgia. Bij het Risorgimento worden patriotten zoals Pompeo da Campello en Luigi Panciani vermeld. (Deze laatste werd later burgemeester van Rome). Op 17 september 1860 werd Spoleto bij ItaliŽ ingelijfd.

Spoleto is een van de mooiste kunststeden van UmbriŽ.  Veel toeristen laten de stad links liggen, ten onrechte!!  Deze bladzijde wil bijdragen tot een herwaardering bij de Nederlandstalige bezoeker.

 

Klik hier voor een kaart van Spoleto.

 

Dom

 

De kerk is toegewijd aan de H. Maria  Assunta.  Wijding in 1198 door paus Innocentius III. 

De gevel is een gelukkig huwelijk tussen Romaans en Renaissance.

De kolossale klokkentoren stamt uit de 12e eeuw. Het mozaÔek aan de gevel is van een Byzantijnse kunstenaar, Solsternus, uit de 13e eeuw.  De renaissanceportiek werd van 1491 tot 1504 door Ambrogio Barocci uit Milaan en door Pippo da Firenze bijgevoegd. 

Interieur: de Erolikapel (bij het binnekomen onmiddellijk rechts) met  fresco's door Pinturicchio: Madonna con Bambino tussen S. Giovanni en S. Stefano

In de absis fresco's van de Florentijnse kunstenaar Lippo Lippi (1469), die de Kroning van Maria voorstellen. 

Daarnaast ook nog

  • de Aankondiging

  • de Dormitio

  • de Geboorte van Christus

Kruisbeeld door Alberto Sozio (1187), getekend en gedateerd, wat uitzonderlijk is voor de 12e eeuw.

Het gaat om het enige zekere werk van deze interessante schilder, die in Spoleto een schildersschool stichtte, die bleef verderwerken tot in de 13e eeuw.

De reeds vermelde icoon, een geschenk van Barbarossa, bevindt zich op het uiteinde van het rechterschip.  De traditie wil dat de icoon, vereerd door de inwoners, door Federico Barbarosa aan de stad werd gegeven in 1185, ten teken van verzoening.

Daarnaast: 

  • het Orsini-graf

  • graf van Lippo Lippi (ontwerp van zijn zoon Filippino Lippi en een opschrift van Agnolo Poliziano in opdracht van Lorenzo II Magnifico) 

  • schilderijen van Annibale Caracci borstbeeld van paus Urbanus VIII door Bernini 

  • altaren door Giuseppe Valadier 

 

 

 

Andere bezienswaardigheden

 

Ponte Sanguinario, de Romeinse brug

Een prachtig voorbeeld van de Romeinse burgerlijke bouwkunde in de keizertijd.

Amfitheater

Niet ver van de Ponte Sanguinario (in de Via dell'Amfiteatro) staat het zeer beschadigde amfitheater (2e eeuw). Koning Totila liet het tot een vesting ombouwen, daarom werden enkele bogen grof toegemetseld. Kardinaal Albornoz (14e eeuw) gebruikte het amfitheater als bouwmateriaal voor zijn stadsburcht.

S. Gregorio Maggiore: De kerk ligt rechts, van de Porta Garibaldi uit gezien. De oorspronkelijke, vroegchristelijke bouw werd van 1079-1146 totaal omgebouwd, de gevel stamt uit de 12e en 14e eeuw. In de Romaanse drieschepige binnenruimte wordt de Lombardische invloed duidelijk. Dit is vooral in het presbyterium (op de verdieping) en in de crypte zichtbaar; interessant ook zijn de fresco's die van de 12e en 15e eeuw dateren.

Er is ook een mooi kloosterpand

 

 

S. Eufemia

De in Lombardische stijl gebvouwde kerk bevindt zich in het aartsbisschoppelijk paleis (niet ver van de dom). De kerk dateert uit de 12e eeuw. De architectonische binnenversiering die zeldzaam is in Midden-ItaliŽ, heeft mooie galerijen boven de zijschepen en variŽrende zuilen en pijlers. Verder is er een mooi Romaans altaar en een triptiek uit de 15e eeuw. Kenners van de Lombardische periode zullen zich zeker interesseren voor de resten van een majestueus vroegmiddeleeuws gebouw dat korte tijd geleden onder het aartsbisschoppelijk paleis gevonden werd.

 

 

Palazzo comunale

Dit bouwwerk bevindt zich in de onmiddellijke omgeving van S. Eufemia. Het stadhuis stamt uit de 12e eeuw en werd in de 18e eeuw verbouwd. Van de oorspronkelijke bouw bleef alleen de toren over. 

Onder het raadhuis ligt de Casa Romana, een mooi Romeins huis (waarschijnlijk de woning van Vespasia Polla) met mozaÔekvloer, marmeren en bronzen versieringen evenals fresco's. 

Op de 1e verdieping van het stadhuis is nu de pinacotheek ondergebracht.  

Belangrijke werken: 

kruisbeeld uit de 2e helft van de 13e eeuw van de school van Simone en Machilos, kruisbeeld door de meester van Cesi, triptiek door Nicole Alunno, Antonello Saliba da Messina (Madonna met de sleutels), Giovanni Spagna (Madonna met Kind en Heiligen), tenslotte werken van Guercino, Paolo Antonio Barbieri, Mola en Sebastiano Conca.

 

 

Stedelijk museum: Dit grote gebouw (14e eeuw) is in de Via del Duomo 31 gelegen. Het vroeger paleis werd waarschijnlijk door Gattaponi gebouwd (de bezoekers moeten zich tot de portier van het Caio-Melissotheater wenden). Belangrijke werken: de Lex spoletina uit de 3e eeuw v.Chr.; christelijke kunst uit de 4e eeuw: sarcofaag van Ponzia Romana (12e eeuw), sarcofaag van de H. Isaac, verder een marmeren hoofd uit de 5e eeuw v.Chr. dat waarschijnlijk de god Clitumnus voorstelt.

 

Palazzo Arroni (vroeger Raccani): Het in de 16e eeuw in Toscaanse stijl gebouwde paleis vertoont architectonische elementen ontleend aan Bramante en Laurana.

 

Drususboog

Dit monument (23 v.Chr.) dat na een zege op de Germanen gebouwd werd, ligt niet ver van de pinacotheek. Oorspronkelijk gaf de boog toegang tot het Forum. Naast de Drususboog de S. Ansanokerk die op een Romeinse tempel gebouwd werd.

 

 

Fonte di Piazza

Deze indrukwekkende fontein van 1748 werd naar gelijksoortige Romeinse barokke voorbeelden ontworpen. 

 

Voorbij de Piazza della Libertŗ werden de resten van een Romeins theater opgegraven. Het theater dateert uit de 1e eeuw en heeft een doormeter van 72 m.  Het wordt nog steeds gebruikt tijdens het Festival dei due mondi.

 

 

S. Filippo Neri: In de stijl van de Romeinse jezuÔetenkerken door bouwmeester Loreto Scelli van 1640-66 gebouwd.

 

Palazzo Pianciani: Naar dit paleis (18e eeuw) werd de gelŪjknamige piazza genoemd.

 

S. Domenico: Uit de 13e eeuw, met rood en wit gestreepte voorgevel. In het interieur o.a. een groot kruisbeeld (14e eeuw, lokale school), votieffresco's uit de 14e en 15e eeuw en ook een altaarschilderij door Giovanni Lanfranco.  Eveneens te vermelden: de Cappella di S. Pietro Martire

 

 

Het Teatro Nuovo werd tussen 1854 en 1864 naar een ontwerp van Ireneo Aleandri gebouwd. Het stucwerk en de portretten (Rossini, Alfieri, Goldoni, Metastasio) zijn van de hand van A. Bagioli. 

 

Manifestatie: Festival dei Due Mondi, (Festival van de twee werelden), jaarlijks tussen 15 juni en 15 juli.

Boeiende voorstellingen, ik ga er jaarlijks een opera bijwonen.  Je kan on line bestellen.

 

 

S. Giovanni a Paolo: Hoogstwaarschijnlijk werd deze kerk op de grondmuren van een oudere bouw opgetrokken. De fresco's dateren uit dezelfde periode (12e eeuw), zij beelden het leven van de H. Thomas Becket uit. Enkele van deze fresco's zijn waarschijnlijk door Alberto Sozio gemaakt; hoe dan ook is hier de invloed van de schilderkunst uit Latium zichtbaar. 

 

De toren, torre dell'Olio (13e eeuw) genaamd, en de in de nabije Via di Porta Fuga gelegen gebouwen uit de Middeleeuwen en de Renaissance, zijn een kijkje waard.

 

Porta Fuga: Gebouwd in de 12e eeuw. Volgens de legende zou Hannibal op deze plaats op de vlucht geslagen zijn. De poort werd op oudere antieke resten opgebouwd.

 

Stadsmuren

bestaande uit verschillende lagen, de eerste uit de 6e-5e eeuw v.Chr., de tweede, met vierhoekige stenen, uit de 3e eeuw v.Chr., de derde uit de 1e eeuw v.Chr.

 

S. Salvatore

Deze belangrijke oudchristelijke basiliek (4e - 5e eeuw) ligt even buiten de stad, op de Lucianoheuvel. Ze behoort tot de oudste christelijke bouwwerken in Europa en is een zeer zeldzaam voorbeeld van de toenmalige klassieke bouwkunst, die niet van de Romeinse stijl afhangt zoals die in de grote Romeinse basilieken werd toegepast. 

Het presbyterium, reeds met een kruisgewelf gesloten, schijnt de eerste poging te zijn het gewelf in een basilicale bouw uit te voeren. 

Deze kerk heeft de Zuid-Umbrische bouwstijl wezenlijk beÔnvloed. De versiering van de poorten en vensters worden een soort watermerk van de stijl van Spoleto.  Dezelfde elementen vind je terug in het tempeltje van de Clitunno.  Zie ook de (Romaanse) S. Ponziano.

De gevel heeft 3 klassieke portalen en drie vensters.

Ook het presbyterium, met halfronde absis, dateert uit de oudchristelijke periode.

De Corinthische zuilen, die de middenbeuk scheiden van de zijbeuken, komen waarschijnlijk uit een ontmantelde heidense Romeinse tempel.  

 

 

S. Ponziano

Dit belangrijke Romaanse bouwwerk ligt niet ver van de S. Salvatorekerk. 

De gevel dateert uit de 12e - 13e eeuw (Romaans).  Het was in deze periode dat de Romaanse kunstenaars de invloed ondergingen van de christelijke S. Salvatore.  

Het interieur (in de 18e eeuw vernieuwd): crypte met archeologisch interessante vondsten evenals oude fresco's.

 

S. Pietro

Een van de mooiste Umbrische Romaanse kerken.  Zeker te bezoeken.

De even buiten de stad gelegen kostbare kerk werd in de 5e eeuw aangezet en behield van de 12e-13e eeuw een rijk gelede voorgevel, waarop planten, dieren en taferelen uit het landleven enz. prachtig afgebeeld zijn. Hier wordt de Lombardisch-Provencaalse invloed zichtbaar evenals de in de omstreken van Spoleto steeds terugkerende klassieke lijn. In het bovenste deel van de voorgevel, uitbeelding van het Provencaalse sprookje van Reinaard de Vos, evenals taferelen uit het evangelie en geschiedenissen uit middeleeuwse encyclopedieŽn.

 

Ponte delle torri

De indrukwekkende torenbrug (200 m lang, 80 m hoog) werd gebouwd naar een ontwerp van Matteo Gattapone (1362-1370), waarschijnlijk op de fundamenten van een Romeinse brug. De twee pijlers in het midden zijn hol en kunnen als toren gebruikt worden.

 

 

Rocca, burcht

In 1359-1362 door Matteo Gattapone gebouwd in opdracht van kardinaal Albornoz. Ze bestaat uit twee mooie hoven die met een rechthoekige muur omgeven zijn.  In een ervan een mooie waterput uit de renaissance.  Op de muur staan zes torens, a rato van ťťn op elke hoek en ťťn telkens in het midden van de lange zijde.

 

 

S. Paolo inter Vineas. Deze kerk werd pas in 1234 door paus Gregorius IX gewijd, hoewel zij stellig beduidend ouder is. Het Romaanse bouwwerk werd in de loop van de volgende eeuwen en vooral in de 18e eeuw veranderd. 

 

S. Agata met aanpalende kloostervleugel werd in de Middeleeuwen boven het Romeins theater opgetrokken. 

 

Het Caio Melissotheaterwerd in 1880 op de plaats van het oude Teatro dei Nobili (19e eeuw) door Mantiroli wederopgericht. Het beroemde Teatro dei Nobili was een van de eerste Italiaanse toneelhuizen. 

 

De kerk Madonna di Loreto is een van de mooiste voorbeelden van de Umbrische architectuur uit de tijd van de Contrareformatie. Ze werd in 1572 naar een ontwerp van de Florentijn Annibale Lippi opgericht. 

 

 

De S. NiccolÚ(14e eeuw) werd samen met de S. Maria della Misericordia en het daartoe behorende klooster opgericht. Het mooie gotische portaal is een halte waard.  De S. NiccolÚ loont de moeite omwille van haar mooie zuilengang. Een architectonisch unicum is de harmonische verbinding van het koor van de hoofdkerk met de absis van de ondergelegen kerk. S. Niccolo was een pleisterplaats van vele geleerden, waaronder Maarten Luther in 1512. 

 

 

 

Omstreken: 

Vond je deze bladzijden interessant?  Zijn er tekorten, aanbevelingen? Laat het me weten.

     Terug naar de Homepage Toscane/Umbria

Bezoek ook eens de homepage Italiaanse kunst

Ben je op zoek naar een vakantiewoning in Toscane of UmbriŽ?  Bezoek onze commerciŽle website 1 (Toscana) en website 2 (Umbria).