Assisi: de basiliek

Biografie S. Franciscus

De kleine middeleeuwse stad, gelegen in een vreedzaam landschap op de helling van de Monte Subasio, straalt ook nu nog een atmosfeer uit van blijde mystiek en diepe geestelijke rust.

Geschiedenis: In de Romeinse tijd was Assisi reeds een bloeiende plaats waar (48 v.Chr.) de dichter Propertius werd geboren. Koning Totila verwoestte Assisi in 545. In de Middeleeuwen had de vrije stad herhaaldelijk te lijden van de aanvallen van Perugia. In deze tijd ontstond een der grootste religieuze bewegingen van de geschiedenis, in gang gezet door de H. Franciscus van Assisi (eigenlijk Francesco di Pietro Bernardone (1182-1226), wiens ideeën mensen van alle geloofsrichtingen boeien. In de 15e eeuw werd Assisi door onderscheiden heersers bezet en verwoest. Pas onder het pauselijk gezag in de 16e eeuw kwam er voorgoed vrede.

Franciscus werd in 1182 in Assisi geboren als zoon van een rijke koopmansfamilie. Als jonge man was hij ambitieus. maar door ziekte getroffen, zocht hij de zin van zijn leven in meditatie en gebed. Hij besloot 'Vrouwe Armoede' als bruid te nemen, en de Gekruisigde Christus te volgen. Hij richtte zijn leven in volgens Matteus X, 9: 'je zal goud, zilver noch kopergeld in je gordel dragen, neem geen tas, geen twee onderkleren, geen schoeisel, geen reistas mee want de arbeider heeft recht op zijn onderhoud.' Hij deed afstand van alle bezit. Van toen of droeg hij het kleed van de gewone landlieden, grauw van kleur, gelapt en opgehouden door een gordel

Zijn voorbeeld werkte aanstekelijk. Hij zond zijn volgelingen naar alle windstreken uit om de mensen aan te zetten tot een blijmoedig leven in de geest van het evangelie.

Hij schreef een regel voor zijn volgelingen, de fratres minores of minderbroeders. Door de bescherming van Paus Innocentius III verkreeg Franciscus de kerkelijke goedkeuring. De minderbroeders zouden zich vooral toeleggen op het apostolaat in de groeiende steden.

Franciscus stierf op 3 oktober 1226. Twee jaar later werd hij heilig verklaard.

Met de bouw van het imposante complex (met 2 boven elkaar liggende kerken wegens de berghelling) werd in 1228 begonnen. Het architectonische plan wordt heden toegeschreven aan Broeder Elias; ongetwijfeld had hij medewerkers, die goed thuis waren in de Franse gotiek. Daardoor leunt de S. Francesco dicht aan bij de Franse gotiek beschouwd. Hoge bogen dienen als kunstmatig voetstuk van het gebouw.

De porticus (open zuilengang) aan de Piazza delle Logge, deels in het klooster werd gebouwd in de 15e eeuw.

Benedenkerk:

Van de Piazza delle Logge betreedt men door een mooi portaal (eind 13e eeuw) de benedenkerk. De 2 houten portalen zijn Umbrisch werk uit de 16e eeuw.

De zware, lage binnenarchitectuur schept een atmosfeer van geborgenheid en inkeer.

Links bij de ingang de kleine kapel van de H. Sebastianus.

Aan de rechterkant enige grafmonumenten door Giovanni de' Cerchi (met een grote porfieren vaas, een geschenk van de koningin van Cyprus), werk van een onbekende uit de 14e eeuw en van Jean de Brienne.

Aansluitend: de kapel van de H. Antonius en de toegang tot het kerkhof van de monniken.

Tegenover de ingang van de kerk de kapel van S. Caterina met fresco's door Andrea da Bologna.

Op de muren van het schip zijn de resten van de oudste fresco's van de kerk te zien (rechts: de lijdensgeschiedenis van Christus, links het leven van de H. Franciscus), een werk van de zgn. 'Maestro di S. Francesco'. Twee voorbeelden: Sint-Franciscus predikt tot de vogels (een thema dat ook Giotto in de bovenkerk behandelt) en de Klacht bij de dood van Sint-Franciscus

Kapellen aan de rechterkant van het schip: (vanaf de ingang van de kerk):

Kapel van de H. Lodewijk en de H. Stefanus met fresco's (16e eeuw) van Dono Doni) (leven van de H. Stefanus, profeten en sibillen) en prachtige geschilderde ramen (kunst uit Siena, 14e eeuw).

Kapel van de H. Antonius met fresco's van Sermei (17e eeuw); leven van de heilige, mooie glasramen uit de 14e eeuw door een leerling van Giotto.

Kapel van Magdalena met fresco's door Giotto en/of zijn school (leven van de H. Magdalena, c. 1309). Twee fragmenten: Noli me tangere en de H. Maria Magdalena met een schenker

Kapellen aan de linkerkant van het voornaamste schip:

Kapel van de H. Martinus met fresco's door S. Martini (c. 1317) (leven van de H. Martinus en portretten van andere heiligen), een van de knapste werken van de grote schilder.

Beroemde details: De musicus met 2 fluiten, de H. Martinus verlaat de wereld van de ridders.

Kapel van de H. Petrus van Alcantara, eenvoudig en onregelmatig.

Twee sacristieën, waarvan er één kostbare voorwerpen uit de tijd van de H. Franciscus bevat.

Crypte: in het voornaamste schip leidt een dubbele trap naar de crypte, waarin zich het graf van de H. Franciscus bevindt. Bij hem zijn zijn metgezellen (de broeders Angelo, Leone, Masseo en Rufino) begraven; ook een vrouw is er bijgezet, namelijk de weldoenster en vriendin van de heilige, Jacopa de' Settesoli, die hij 'Broeder Jacopa' noemde.

Dwarsschip en hoogaltaar: dit deel van de kerk is rijk aan prachtig schilderwerk. Op de middengewelven boven het kostbare gotische hoogaltaar fresco's van een leerling van Giotto, naar ontwerpen van deze meester (de zgn. Vele, Allegorieën van de kuisheid, de gehoorzaamheid en de armoede; triomf van de H. Franciscus).

In de linkerdwarsbeuk fresco's van Pietro Lorenzetti

Kruisiging
Kruisafneming
Sint-Franciscus ontvangt de stigmata

In de rechterdwarsbeuk (gerekend vanaf het langschip) de kapel van S. Nicola da Bari met fresco's van verschillende kunstenaars.

Van een leerling van Giotto, de anonieme Maestro di San Nicola (Kindsheid van Jezus, wonderen van de H. Franciscus). Hier De Geboorte van Christus
Van Simone Martini, een polyptiek met heiligen
Van Pietro Lorenzetti stammen de 5 metgezellen van de H. Franciscus
Van Cimabue Maestà (Maria met Kind op de troon) (de H. Franciscus is op dit fresco uitgebeeld zoals hij er werkelijk uitzag).

In de linkerdwarsbeuk bij de kapel van Johannes de Doper fresco's van P. Lorenzetti (Lijdensgeschiedenis van Jezus; Maria met Kind en twee heiligen).

Bovenkerk

In tegenstelling tot de benedenkerk is het interieur luchtig ('gotisch'), licht en bekoorlijk. Er zijn fresco's van Cimabue (dwarsschip en koor) en van Giotto (leven van de H. Franciscus in 28 taferelen op het onderste deel van de muren van het voornaamste schip).

De geschiedenissen van het Oude Testament (bovenste deel van de rechtermuur van het voornaamste schip) en van het Nieuwe Testament (bovenste deel van de linkermuur zijn deels van Giotto, deels van onbekenden (Romeinse en Toscaanse School, einde 13e eeuw) zijn door de aardbeving verloren gegaan.

De fresco's van Giotto die het leven van Sint-Franciscus verhalen, zijn intact. Ik ben een uitgebreide bespreking aan het voorbereiden.

Assisi, deel 2

Klik hier voor een wandeling naar de Eremo

Vond je deze bladzijden interessant? Zijn er tekorten, aanbevelingen? Laat het me weten.

Terug naar de Homepage Toscane/Umbria

Bezoek ook eens de homepage Italiaanse kunst

Ben je op zoek naar een vakantiewoning in Toscane of Umbrië? Bezoek onze commerciële website 1 (Toscana) en website 2 (Umbria).