Leonardo Sciascia, Een duidelijke zaak; De ridder en de dood

Op het einde van zijn literaire carrière, wanneer hij de dood voelde naderen, keerde Sciascia terug naar de detectiveroman.

Een duidelijke zaak draagt op de cover de ondertitel Roman, wat niet helemaal correct is: het gaat om een bundel van 2 verhalen, eigenlijk romans, Een duidelijke zaak en De ridder en de dood.  Pikant detail is dat de oorspronkelijke, Italiaanse versie van Een duidelijke zaak in de boekhandel verscheen op de dag van de dood van Sciascia.
In het eerste verhaal is de brigadier de enige die echt op zoek gaat naar de waarheid.  Hij wordt door allen tegengewerkt.  Alles begint met een vreemd telefoontje vanuit een verlaten villa, de politie gaat op zoek, vindt in het huis een dode, neergeschoten.  Voor hem ligt een briefje: “Ik vond”.  Iedereen concludeert: zelfmoord.  Maar de brigadier zoekt verder en vindt dat zelfs zijn oversten betrokken zijn bij de moord.  Het is een duistere zaak die te maken heeft met drugs en maffia, maar deze twee woorden komen zelf niet voor in de roman.

Sciascia neemt een politieintrige als uitgangspunt om na te denken over het hedendaagse Sicilië, over de banden tussen misdaad, maffia en politieke macht. 

De protagonist van de tweede roman, De ridder en de dood, heeft geen naam: hij wordt enkel aangeduid als “de Adjunct”.  In tegenstelling tot de machthebbers, tot wie ook zijn superieuren (“de Chef”) gerekend worden, zal met zijn opvattingen dan ook geen rekening worden gehouden.  Advocaat Sandoz wordt vermoord.  In een van zijn zakken vindt men een kaartje van Aurispa, “de President”, waarop staat: “Ik maak je van kant”.  Getuigen hebben gezien hoe Aurispa het kaartje aan Sandoz op een banket liet overhandigen.  Een macabere grap?  Tegelijkertijd duikt een terroristische organisatie op, de “zonen van 89”, die de moord opeist.  De ridder en de dood vercheen in 1988, een jaar vóór de festiviteiten i.v.m. de Franse Revolutie.  Is de organisatie in het leven geroepen om de moord op Sandoz te verbloemen?  De machthebbers drijven hun driestheid zover, dat zij misdaden begaan, waar en wanneer zij het willen en om die misdaad te dekken, roepen zij een schimmige organisatie in het leven. 

De adjunct lijdt verschrikkelijke pijnen en heeft nog maar korte tijd te leven, toch wil hij voor deze delicate zaak nog een oplossing vinden.  Hij wordt door iedereen gedwarsboomd.  De gravure van Albrecht Dürer, De ridder en de dood en de duivel, speelt een grote rol in het werk.  De gravure heeft de Adjunct overal begeleid, van het ene politiekantoor naar het andere.  Nu hij met de dood wordt geconfronteerd, gaat hij ook nadenken over de duivel. 
Maar de duivel was zo moe dat hij alles aan de mens overliet, die het er beter afbracht dan hij.  Wat een pessimistische gedachte! 

Met deze roman nam Sciascia afscheid van het leven.  Alle literatuur die in zijn leven een rol heeft gespeeld, passeert de revue: Leopardi, Manzoni, Carducci en vele anderen.  Hij denkt ook na over alles en nog wat: de joden, het fascisme, de journalistiek, de televisie.  De televisie is het medium waarmee de machthebbers bij de gewone massa hun ideeën inlepelen.  Meer nog: via de media creëren de machthebbers de realiteit.  Dit alles in een roman van 80 pagina’s! 

Het leven en de geschiedenis steken vol feiten.  Maar bij Sciascia verbergen, verhullen de feiten (vooral de misdaad) meer dan ze openbaren.  Waarom het feit is gebeurd, door wie, langs welke wegen, dat is het probleem dat moet worden opgelost.  Dit vereist passie, doorzicht en doorzetting, want je wordt voortdurend gewarsboomd.  Het vereist ook een zekere afwijking in je intellect, want als je gaat denken zoals iedereen denkt, zoals de politieke en economische machthebbers het voorschrijven, raak je nergens.  De held van Sciascia – als je de term “held” kan gebruiken -- bezit deze kenmerken.  De roman is autobiografisch en je mag de Adjunct beschouwen als een soort zelfportret.

Twee kleine meesterwerken in één boek!  Een pluim ook voor de vertalers, Linda Pennings en Frans en Renilde Denissen. 

 Keer terug naar de homepage Italiaanse kunst

Ga naar de homepage Umbria/Toscana

 Ga naar verhuur vakantiewoningen in UmbriŽ

 Ga naar verhuur vakantiewoningen in Toscane

Uw portaalsite over Italië: www.casa-in-italia.com (informatie en verhuur)