Masaccio/Masolino

(Als je op de thumbnails klikt, krijg je de figuur in hoge resolutie) 

De renaissanceschilderkunst begint met Masaccio (1401-1428) die als eerste de kenmerken van de nieuwe stijl vertoont: perspectiefwerking en sterk realisme (voor het eerst naaktfiguren).  Als reactie op de gemakkelijke elegantie van de laatgotiek baseerde Masaccio zijn werk op het volume, de ruimte en het licht.

Voor het aanleren van de perspectief ging Masaccio in de leer bij Brunelleschi.  De perspectief is een poging, een truuk om de driedimensionale werkelijkheid te herleiden tot de twee dimensies van het schilderij.  In de Renaissance ontdekt men de meetkundige regels van de perspectief.  Meestal is een één centraal vluchtpunt, waar alle lijnen van het doek op samenkomen.  De perspectief is gebaseerd op een zekere afstand tussen oog en object en stelt de kunstenaar in staat om een omvattend en samenhangend beeld van de zichtbare werkelijkheid op te bouwen.  Dit is de theorie van het schilderij als een 'venster op de werkelijkheid' (Alberti).

De duidelijkste toepassing van de perspectief vind je in het fresco van de H. Drievuldigheid in de S. Maria Novella te Firenze.  Masaccio vervaardigde dit fresco in 1427.  Klik hier voor een perspectivistische reconstructie.

 

Brancaccikapel

 

In de Brancacci-kapel zijn 3 kunstenaars werkzaam geweest.  In 1426 begonnen Masaccio en zijn 'leermeester' Masolino de fresco's van de kapel te schilderen.  Masolino was een schilder in de lijn van de internationale gotiek, maar hij neemt 'moderne' stijlkenmerken over van zijn 'leerling' Masaccio.  (De internationale gotiek beeldt elegante personages af en hecht groot belang aan fauna en flora.  Een mooi voorbeeld is de Madonna della quaglia, Madonna met de kwartel van Pisanello).

Het werk was door het plotse vertrek van de schilders in 1427 onvoltooid.  In 1428 sterft Masaccio, 27 jaar oud, te Rome.  60 jaar later voltooit Filippino Lippi de intussen beroemd geworden fresco's. De thema's van de kapel zijn de Zondeval en het Leven van Petrus (niet toevallig, want Firenze was pausgezind).

Een interessante vergelijking is die tussen de Zondeval van Masolino (rechts) en de Verdrijving uit het paradijs van Masaccio (links).  Het fresco van Masolino kenmerkt zich door een laat-gotische elegantie en 'naturalisme': op een groene achtergrond met vegetatie worden een slang met vrouwenhoofd en 2 elegante figuren afgebeeld (kenmerken van de internationale gotiek), die weinig te maken hebben met het drama dat zich afspeelt.  Masaccio daarentegen laat ons het drama ontdekken, erin meeleven.  Het gezicht van Eva vertrekt zich in een grijns, een schreeuw van smart en pijn.  Dit is realisme: zo is de mens!  Ook Adam wordt getroffen door het gewicht van het goddelijke woord.  De engel wordt in verkorting afgebeeld.  Masaccio schildert mensen van vlees en bloed, die met hun beide voeten op de grond staan, terwijl die van Masolino schijnen te zweven.  Voor de eerste keer wordt in de schilderkunst de menselijke schaduw afgebeeld. 

In de Cijnspenning worden 3 taferelen in 1 uitgebeeld.  De belastingontvanger vraagt geld aan Christus, die zich tot Petrus wendt, die naar het water wijst.  Petrus haalt het geld uit de mond van de vis en geeft het aan de belastingontvanger.  Het gaat hier om een echt landschap, zonder bloemen (Masolino!), met rotsachtige bergen, die aan Giotto herinneren, met bomen en wolken; er is eveneens wat stadsarchitectuur: een huis met een loggetta.  De apostelen rond Christus bezitten een duidelijke dieptewerking.  Ze hebben een zware draperie en krijgen daardoor een zekere monumentaliteit.  Ze zijn niet langer elegant, zoals bij Masolino.  Het lijken bijna beelden.  De invloed van Donatello is duidelijk te bespeuren.

Een ander mooi voorbeeld van Masaccio's werk in de Brancaccikapel is: S. Pieter geneest de kreupele met zijn schaduw.

 

 Keer terug naar de homepage Italiaanse kunst

Ga naar de homepage Umbria/Toscana

 Ga naar verhuur vakantiewoningen in Umbrië

 Ga naar verhuur vakantiewoningen in Toscane

Uw portaalsite over Italië: www.casa-in-italia.com (informatie en verhuur)