Leonardo da Vinci

Een must na de Da Vinci Code van Dan Brown!!

“Alles wat hij aanraakte, veranderde in iets van eeuwige schoonheid" (Berenson).
"De grootste waarheid die Leonardo ontdekte, was dat de waarde der schoonheid een levenswaarde is" (Venturi).
Leonardo, de natuurlijke zoon van een voorname notaris uit Vinci bij Empoli, werd geboren in 1452. Hij werd de leerling van Verrocchio te Firenze, bij wie hij bleef wonen tot 1480. Twee universele geesten, de ene sprankelend, de andere luisterend en peinzend, hadden elkaar gevonden. Verrocchio opende Leonardo's ogen voor de wonderen van de wereld. Avonden en nachten lang hebben ze gediscuteerd over anatomie, perspectief, beeldhouwkunst, vogels, kristallen, God en de wereld. Leonardo wordt door zijn universele ontwikkeling hét type van de renaissancemens.
In 1462 stelt hij zich ten dienst van Ludovico il Moro, hertog van Milaan. Daar ontwikkelt hij een verbazende activiteit. Voortdurend is hij aan het experimenteren, zowel op het gebied van de kunst als van de wetenschap. Zijn theorie is daarbij dat het oog, als edelste zintuig, beter dan het woord de werkelijkheid weergeeft. Daarom tracht hij alles zo nauwkeurig mogelijk en wetenschappelijk verantwoord te tekenen. Hij blijft niet bij de wetenschap maar zoekt steeds een esthetisch beeld van de werkelijkheid te geven. In hem vinden we dus én de intellectualist én de schoonheidszoeker terug. Veel van deze tekeningen zijn bewaard. Soms staan er verschillende door elkaar getekend. Typisch voor Leonardo is ook dat de uitleg in spiegelschrift is aangebracht.
Omstreeks 1500 keert hij naar Firenze terug, omdat Milaan door de Fransen werd aangevallen. Koning Frans I riep hem in 1516 naar het kasteel van Amboise, waar hij stierf in 1519.
Stijlkenmerken:

• charme en poëzie: een cultus van de mooie vorm!
• steeds een intellectuele achtergrond: door jarenlange studie tracht hij een perfectie te bereiken; zo komt hij tot een ‘verstandelijke esthetica'
• hij is de schepper van een nieuw uitdrukkingsmiddel:het sfumato. Het woord komt van het Italiaanse sfumare, dat letterlijk 'verdamping' betekent. Men spreekt van het sfumato in een schilderij als de omtrek van de figuren en voorwerpen opvallend zacht en gesluierd zijn geschilderd.  Met sfumato wordt echter niet een natuurlijk vervloeien in het licht bedoeld, zoals bij de impressionisten, maar het verdoezelen van alle vormen als een bekoorlijk effect.
  Leonardo gebruikte dit middel voor het eerst.: hij vond de voorwerpen, maar vooral het menselijk gelaat, veel mooier naarmate vormen hun strakke lijnen verliezen. De figuren worden als het ware door het licht omspoeld, hetgeen overeenkomt met de werkelijkheid. Daarom laat hij over zijn werken een waas zweven, waarin alle vormen vervagen en opgenomen worden in de omgeving. Een typisch voorbeeld is zijn Mona Lisa, die onder de loupe niet duidelijker wordt dan op 50 cm afstand.

Enkele werken:

• Aankondiging (Louvre): Een jeugdwerk waarin hij zoekt naar ideale schoonheid. Een duidelijk voorbeeld van verstandelijke esthetiek.
• Madonna in de grot (Louvre): hierin verschijnt de ‘echte' Leonardo voor het eerst: een vorsende, sceptische en analytische geest die zijn behoefte aan schoonheid bevredigt door het scheppen van dit schemerig droombeeld.
• Sint-Anna-ten-drieën (Louvre): Prachtige toepassing van het sfumato.
• Laatste avondmaal: (Santa Maria delle Grazie, Milaan). Leonardo schilderde dit beroemde werk op een smalle wand van de kloosterrefter, tussen 1495 en 1496. Hij maakte gedurende tien jaar voorontwerpen (b.v. de Christus van de Pinacotheek van München). Het is de voorstelling van het ogenblik waarop Christus tot zijn apostelen zegt: ‘Een van jullie zal mij verraden". De resultaten van meer dan een eeuw studie van de mens zijn hier door deze grote mensenkenner vastgelegd. Alle karakters van de geestelijk volgroeide mens en alle hartstochten zijn in de twaalf apostelen vertegenwoordigd. Het geheel is grondig bestudeerd: lijnperspectief, evenwicht en compositie. Ook het sfumato!
  Jammer genoeg is dit werk geen eigenlijk fresco, maar een secco, d.w.z. op een droge muur geschilderd met waterverf en lijmverf. Daarom is het minder houdbaar dan een fresco, wegens het afbladeren van de verf. Reeds na twintig jaar was het werk beschadigd. Wat tegenwoordig nog te zien is, is de in de loop der tijden door verschillende handen herstelde ruïne van Leonardo's beroemde schepping. Een zeer goede reproduktie bevindt zich in de abdij van Tongerlo.
• Mona Lisa del Giocondo (Louvre)
  Mona Lisa Gherardini was de vrouw van een voorname Florentijn, Francesco del Giocondo. In dit beroemd portret schildert Leonardo zijn ideaal van de edele vrouw. Het werk is de volledige toepassing van zijn zoeken naar ideale schoonheid. Onnodige details ontbreken, het kleed is heel eenvoudig, en het haar en de luchtige sluier daarover zijn in één grote lijn opgelost. Alle nadruk valt op het gelaat, waarvan de uitdrukking met de raadselachtige glimlach typerend is voor de meester. Men vindt er een toepassing van het clair-obscur en sfumato, waardoor de vormen sterk in elkaar lopen en het landschap wazig wordt.
  Het werk, beëindigd in 1506, werd door Frans I gekocht voor het kasteel van Fontainebleau.
•  

Leonardo keerde de Lombardische schilderkunst ondersteboven. Veel schilders wilden hem navolgen (Melzi, Luini, Sodoma en Solario), maar vervielen in zoeterigheid.

 Keer terug naar de homepage Italiaanse kunst

Ga naar de homepage Umbria/Toscana

 Ga naar verhuur vakantiewoningen in Umbrië

 Ga naar verhuur vakantiewoningen in Toscane

Uw portaalsite over Italië: www.casa-in-italia.com (informatie en verhuur)