Donatello

De vroege werken van Donatello (1386-1409)

De kunst van de vroege Renaissance, in tegenstelling tot die van de late gotiek, zocht naar een houding tegenover het menselijk lichaam, verwant aan die welke de kunstenaar van de klassieke oudheid hadden ingenomen. De kunstenaar die in deze richting het belangrijkste werk heeft verricht, was Donatello, de grootste beeldhouwer van zijn tijd. Van de grondleggers van de nieuwe stijl was hij de enige die nog na het midden van eeuw in leven was. Samen met Nanni di Banco wijdde Donatello zich in het begin van zijn loopbaan aan opdrachten voor de dom en de Or San Michele.

Het vroegste bewaarde gegeven van Donatello's artistieke carrière handelt over zijn leertijd bij Lorenzo Ghiberti tussen 1404 en 1407, wanneer de laatstgenoemde bezig was met het voorbereiden van de modellen voor de bronzen reliëfs op de poorten van het Baptisterium in Firenze.

Hij kreeg er een basisvorming in de laatgotische-vroegrenaissancistische stijl, zoals Ghiberti die uitoefende en in de technieken van het modelleren in wassen beelden en in klei, ter voorbereiding voor het werken in brons.

Hoewel Ghiberti niet werkte met marmer en Donatello dit moet aangeleerd hebben op een andere plaats, waarschijnlijk in de bloeiende werkwinkels van de kathedraal van Firenze, waren zijn vroegste gedocumenteerde werken, twee kleine marmeren beelden van de Profeten voor de Porta della Mandorla (1406).

 

Twee jaar later, in 1408, werd Donatello de opdracht gegeven om een levensgroot marmeren standbeeld van David uit te beitelen om één van de steunpilaren van de kathedraal te versieren. Dit was zijn eerste grote standbeeld en het nam vele jaren in beslag om het te maken. Het werd nooit neergezet op de steunpilaar maar het werd in 1416 aangeschaft door de Stadsraad van Firenze om het ten toon te stellen als een burgerlijk embleem in het Palazzo della Signoria, een teken van hun vroege erkenning van Donatello's talent. Het werd geschilderd, verguld en gezet op een van een voetstuk. Alle sporen van kleur zijn nu verdwenen en het beeld lijkt veeleer wat eentonig. Het meest opvallende kenmerk is het hoofd van Goliath dat ligt op de voeten van David.

Ook was Donatello in 1408, de jongste van vier beeldhouwers om de opdracht te krijgen om een groter dan levensecht beeld te fabriceren van een evangelist voor elk van de vier nissen van de zijden van het grote westportaal van de kathedraal. Het nam tot 1415 zijn tijd in beslag, waarschijnlijk omdat hij baanbrekend werk verrichtte door te kiezen voor een nieuwe stijl van maximaal realisme en psychologische impact. De brede omzwachtelingen van de draperie van de toga van de evangelist dienden als een achtergrond voor de vergrootte, rustige handen en het nobele bebaarde gezicht. Donatello vervormde ook opzettelijk de proporties van de figuur om de effecten van de verkorting te compenseren, wanneer het werd gezien van onderen uit door voorbijgangers, een heel ingewikkelde bedoening. De torso is onnatuurlijk verlengd en het lijkt onstabiel wanneer je er recht op kijkt, maar het een stevige piramidale verschijning wanneer je het vanuit een lager standpunt bekijkt. Het correspondeert met dat van de observeerder waar het beeld in zijn oorspronkelijke nis stond. Donatello was zich heel bewust van de plaatsing van al zijn beelden. Ook dit is Renaissance.

David, 1408 - 1409, marmer
191 x 57.5 x 32 cm
Museo Nazionale del Bargello, Florence

David wordt getoond als een triomfantelijke held. Aan zijn voeten ligt het hoofd van Goliath en de steen van Davids katapult is vastgezet in het hoofd van Goliath. Hij draagt een kroon van bladeren, dit verbindt hem met de helden uit de oudheid. Er is ook een sterk contrast tussen het haar en de baard van Goliath en het jonge zachte gezicht van David. In zijn rechterhand hield hij oorspronkelijk een bronzen katapult.

Het standbeeld werd gekocht door de Signoria van Firenze en werd gezet in het Palazzo Vecchio. De particuliere en politieke betekenis waar David voor stond in Firenze was als een symbool van grensloos liberaal denken dat kan geconcludeerd worden uit een inscriptie uit het standbeeld. Het zegt dat de goden de moedige krijgsmannen van een land zullen steunen, zelfs tegen de ergste vijanden :
PRO PATRIA FORTITER DIMICANTIBUS ETIAM ADVERSUS TERRIBILISSIMOS HOSTES DII PRAESTANT AUXILIUM.

 

 Keer terug naar de homepage Italiaanse kunst

Ga naar de homepage Umbria/Toscana

 Ga naar verhuur vakantiewoningen in UmbriŽ

 Ga naar verhuur vakantiewoningen in Toscane

Uw portaalsite over Italië: www.casa-in-italia.com (informatie en verhuur)