Donatello

Tussenperiode te Padova (1443 - 1453)

In 1443 verliet hij Firenze voor Padov waar hij een decade verbleef. Zijn eerste opdracht was een levensgroot crucifix creëren voor de basiliek van Sant' Antonio. Hij modelleerde een stevig gespierd lichaam maar idealiseerde het, afgekeken van het gotische prototype. Kort daarna maakte een legaat het de monniken mogelijk een nieuw altaar te laten ontwerpen, maar jammer genoeg werd Donatello's architecturaal en sculpturaal meesterwerk een eeuw later uit elkaar gehaald. Maar het bronzen kunstwerk overleefde en het belangrijkste plan schijnt weergegeven te zijn in de compositie van Mantegna's San Zeno-altaarstuk.

Donatello's ander indrukwekkend Paduaans meesterwerk is "il Gattamelata", een overleden kapitein, generaal van het Venetiaanse leger. Het was een heropleving van het oude Romeinse type vooral gekend door de Marcus Aurelius. Dit werk inspireerde Verrocchio, daagde Da Vinci uit en het prototype verspreidde zich over alle hoeken van Europa als een gepast symbool voor de monarchen.

Het einde van zijn verblijf in Padua werd versneld door ruzies met verschillende van zijn opdrachtgevers over het afwerken en de betaling van de beelden. Hij werd genoeg gevraagd op andere plaatsen, maar om terug te keren naar zijn geboortestad, sloeg hij het aanbod van de Gonzaga in Mantua, de Este in Modena en van koning Alfonso I van Napels af.

Gattamelata, 1443 - 1448 , brons , 335 x 396 cm., Padova, Piazza del Santo

In zijn beeld van Erasmo de Narni, de Venetiaanse militair die "de sluwe kat" wordt genoemd werd, maakte Donatello een traditioneel grafportret tot een geïdealiseerd beeld zoals men bij de Romeinen ter verering van de keizers gebruikte.

Hij vervaardigde het beeld in opdracht van de republiek Venetië. Aan het gezicht van deze huurlingenaanvoerder is te zien dat deze soldaat meer was dan een houwdegen. Uit het realistisch weergegeven gelaat spreekt intelligentie en er is aan af te zien dat "il Gattamelata" ook een filosofisch aangelegd mens was die deel had aan het geestelijke leven van zijn tijd.

Donatello's paard, een zwaar gebouwd dier, dat in staat is een man in volle wapenuitrusting te dragen, is zo groot dat zijn berijder het moet bedwingen door zijn gezag en niet in de eerste plaats door fysieke kracht. Het beeld werd uitsluitend ontworpen om de roem van een groot soldaat te vereeuwigen. In de wapenuitrusting zien we de moderne constructie verenigd met het klassieke detail: de kop is sterk persoonlijk, maar van een nobele, Romeinse expressie. De condottierie straalt een en al concentratie, zelfzekerheid, trots en gezag uit, en ook de wil om te zegevieren. Het is de geïdealiseerde voorstelling van de macht.

Deze Gattamelata heeft een eenvoudige en strenge waardigheid die doet denken aan de Marcus Aurelius uit de oudheid in Rome. Het bezit echter ook een zekere in zichzelf gekeerde melancholie, een eigenaardige atmosfeer en proportie die uitgesprokener werden in Donatello's werk naarmate hij ouder werd.

Overige werken

Crucifix, 1444, brons, 180 x 166 cm., Basilica di Sant'Antonio, Padova
Heel zijn leven heeft Donatello crucifixen tot stand gebracht. De perfectie van deze uitvoering is, als je rekening houdt met het feit dat hij nog niet eerder een dergelijk werk had uitgevoerd met gebruikmaking van deze techniek, zeer hoog. De mogelijkheid om te werken met zo'n duur materiaal zal wel een van redenen geweest zijn om de opdrachten in Padova te aanvaarden.

Het hoogaltaar van Sant' Antonio, 1447 - 1450 , brons, Basilica di Sant'Antonio, Padova
Madonna met kind en de heiligen Franciscus en Antonius, na 1446, brons, 147 cm. (Franciscus), 145 cm. (Antonius)
De figuur van de gekroonde Moeder van God staat centraal in het altaar. De manier waarop ze afgebeeld is, strict symmetrisch in de compositie, heeft trekken mee van middeleeuwse modellen, wat nogal ongewoon is voor Donatello. Daarom neemt men aan dat de cliënten duidelijk hun wil hadden gezegd

Mirakel van het nieuwgeboren kind, 1447 - 1450 , brons, 57 x 123 cm, Basilica di Sant'Antonio, Padova
Het gaat over het verhaal waarbij een baby vroeg om getuigen van de onschuld van zijn moeder, die van overspel beticht was

Atys, ca. 1440, brons, 104 cm, Museo Nazionale del Bargello, Firenze
De naam die verbonden is met dit beeld, mag in geen enkel geval beschouwd worden als de echte naam van die jongen. De nauwkeurigheid in de uitvoering in gekarakteriseerd door een levendig, heidense joie-de-vivre.

S. Prosdocimus, na 1446, brons, 163 cm., Basilica di Sant-Antonio, Padova
S. Prosdocimus was de eerste bisschop van Padua en is afgebeeld met een mijter en een bisschopstaf. Een ander attribuut dat hij toont is de kan, waarmee hij zonet S. Justina heeft gedoopt. Zijn wenkbrauwen en zijn grote baard geven hem een grimmige uitdrukking en de verticale strepen aan de onderkant van zijn kleed zijn bedekt door de gecompliceerde manier waarop de vouwen van zijn kleed rond zijn lichaam is gewikkeld.

S. Daniel en S. Justina, 1446, brons, 153 en 154 cm, Basilica di Sant'Antonio, Padova
S. Daniel en S. Justina op het Altare del Santo zijn vermoedelijk met elkaar verwant door hun manieren en de wijze waar ze hun hoofd houden. De kledij van de twee stukken zijn op een totaal verschillende wijze gemaakt. Dat van S. Daniel valt bijna effen naar beneden met slechts enkele plooien en dat van S. Justina is samengevouwd op haar heupen.

De bewening van de dode Christus, na 1446 , brons, 58 x 56 cm, Basilica di Sant'Antonio, Padova

Dit reliëf werkt chaotisch en heftig emotioneel. Geen enkele beeldhouwer had het onderwerp ooit met zonn heftigheid en vuur behandeld.

Het lijkt alsof de twee engelen achter de dode Christus een laken vasthouden. Ze hebben een uitdrukking van smart, in plaats van wanhoop en pijn is er een gevoel van hulpeloosheid.

 

 Keer terug naar de homepage Italiaanse kunst

Ga naar de homepage Umbria/Toscana

 Ga naar verhuur vakantiewoningen in UmbriŽ

 Ga naar verhuur vakantiewoningen in Toscane

Uw portaalsite over Italië: www.casa-in-italia.com (informatie en verhuur)