Caravaggio

Michelangelo Merisi, bijgenaamd il Caravaggio, naar zijn geboortedorp in Noord-Italië, voerde een van de meest opmerkelijke revoluties door in de Italiaanse kunst.

Na voorbereidende studies te Milaan ging hij te Rome in de leer bij een maniëristisch kunstenaar, il Cavalier d’Arpino, maar de artificiële stijl van deze laatste stond hem weinig aan en na een ruzie verliet hij zijn atelier. Hij kwam in contact met kardinaal del Monte, die in hem een schilder zag die ten dienste kon staan van de vernieuwingen die in de katholieke kunst werden doorgevoerd na het Concilie van Trente. Door zijn tussenkomst kreeg hij zijn eerste belangrijke opdracht, nl. de San Matteo-kapel in de San Luigi dei Francesi.

Hij was een echte bohémien. In 1603 - dan is hij reeds wereldbekend en heeft hij “school” gemaakt- komt hij in de gevangenis terecht; door zijn geweldig temperament had hij voortdurend moeilijkheden met het gerecht wegens vechtpartijen, zedenfeiten enz... Maar na een moord moet hij uit Rome wegvluchten, eerst naar Napels, dan naar Sicilië en tenslotte naar Malta.

Wegens het vernieuwend karakter van zijn kunst kent zijn werk overal navolging. Wanneer hij genade krijgt van de paus, keert hij in 1610 terug naar Rome, maar sterft onderweg, nog geen 37 jaar oud.

Op esthetisch gebied betekende de kunst van Caravaggio een reactie tegen het maniërisme. De kunstenaars van deze uitloper van de Renaissance wilden schilderen volgens de maniera van de grote Renaissancekunstenaars. Niet de werkelijkheid was hun uitgangspunt, maar de kunst van (op de eerste plaats) Michelangelo. Hun schilderijen stellen dan ook meestal wereldvreemde taferelen voor, moeilijk te begrijpen allegorieën, met gezochte houdingen en kleuren. Het maniërisme is een artificiële, intellectuele kunst, ontoegankelijk voor het grote publiek.

Caravaggio mag beschouwd worden als een aanhanger van het realisme. Visueel realisme is iets dat van alle tijden is, men vindt het in alle kunstperiodes terug, maar de kunst van Caravaggio had een bevrijdende functie in de vroegbarok. Hij voerde in de schilderkunst een revolutie door die te vergelijken is met die van Giotto. Caravaggio wil terugkeren naar een ‘natuurlijke schilderkunst’, naar een eerlijke, waarheidsgetrouwe en soms brutale weergave (naturalisme) van de (religieuze) episodes.

Als model voor Bacchus neemt hij een gewone Romeinse jongen, voor de H. Mattheüs een oude man, voor de dode Maria een boerin die na haar dood enkele dagen in de Tiber had gelegen en daardoor opgezwollen was... Caravaggio haalt als het ware het goddelijke op aarde. Naast het streven naar het provocerende, het schandaal steekt in de kunst van Caravaggio een nieuw gevoel van religiositeit, een renouveau van de Franciscaanse spiritualiteit. Zijn werk is een ‘bijbel der armen’.

Naast het realisme en het naturalisme van Caravaggio ligt zijn grote vondst erin dat hij een persoon of een object doet uitkomen door de contrastwerking tussen licht en schaduw (chiaroscuro, clair-obscur). Hij plaatst een gedeelte van het personage in de schaduw en doet een gezicht, een hand of een ander lichaamsdeel uitkomen in het volle licht.

In zijn kunst komen daarenboven veel schuine lijnen en diagonalen voor, wat een zekere onrust teweegbrengt in het werk. (Horizontale en verticale lijnen creëren rust).

Zijn werk heeft en enorme invloed gehad op de Romeinse en Italiaanse kunst. In navolging van Caravaggio ontstonden de zgn. tenebrosi. Maar ook buiten Italië kende zijn werk navolging. De schilders die na 1600 naar Italië gingen om er de grote voorbeelden te bestuderen ondergingen zijn invloed. Onder hen is Rubens te vermelden. Ook in Noord-Nederland kende men een caravaggeske school, te Utrecht. Deze heeft Rembrandt beïnvloed.

Ik gebruik de indeling van Vittorio Sgarbi, Caravaggio, SKIRA (Milano), 2005

1 1592-1593 Bacchus met klimop gekroond, de "zieke Bacchus" , Firenze, Uffizi
2 1593-1594 Jongen met de fruitmand, Roma, Galleria Borghese
3 c. 1596 Sint-Franciscus ontvangt de stigmata, Hartford, Wadsworth Atheneum
4 1594-1595 De waarzegster, La buona ventura, Roma, Musei Capitolini
5 c. 1595 Rust op de vlucht naar Egypte, Roma, Galleria Doria Pamphilij
6 c. 1595 Maria Magdalena bekeerd, Roma, Galleria Doria Pamphilij
7 c. 1595 De muzikanten, New York, Metropolitan Museum of Art
8 c. 1595 Luitspeler, Hermitage, Sint-Petersburg
9 c. 1595 De valsspelers, Ford Worth, Kimbell Art Museum
10   De waarzegster, La buona ventura, Parijs, Louvre
11 1595-1596 Bacchus met wijnbladeren gekroond, Firenze, Uffizi
12   Jongen, gebeten door een hagedis, London, National Gallery
13   Jongen, gebeten door een hagedis, Firenze, Collectie Roberto Longhi
14 1595-96 Fruitmand, Pinacoteca Ambrosiana, Milano
15 1595-96 Offer van Isaac, Firenze, Uffizi
16 1558 Hoofd van de Medusa, Firenze, Uffizi
17 1603-1604 Portret van Maffei Barberini, Firenze, privé-collectie
18 1590-1592 Bekering van Sint-Paulus, Roma, Collectie Odescalchi
19 1597-1599 H. Catherina van Alexandrië, Madrid, Thyssen-Bornemisza
20 1598-1599 Portret van de courtisane Phillide, vernietigd
21 c. 1598 Judith en Holophernes, Roma, Galleria Nazionale di Arte Antica, Palazzo Barberini
22 1598-99 Kroning met doornen, Wenen, Kunsthistorisches Museum
23    
24    
25 c. 1600 Roeping van Mattheüs, Cappella Contarelli, San Luigi dei Francesi
26 c. 1602 Inspiratie van Mattheüs, Cappella Contarelli, San Luigi dei Francesi
27 1601-1602 De bekering van Sint-Paulus, Cappella Cerasi, Santa Maria del Popolo (de kerk die zo in de belangstelling staat sinds de Da Vinci code van Dan Brown)
28 1601-1602 De kruisiging van Sint-Petrus, Cappella Cerasi, Santa Maria del Popolo
29 1601-1602 Amor vincit omnia, Gemäldegalerie, Berlijn
30 1600-1601 Het avondmaal in Emmaüs, London, National Gallery
31    
32    
33    
34    
35    
36    
37    
38    
39    
40    

 

 Keer terug naar de homepage Italiaanse kunst

Ga naar de homepage Umbria/Toscana

 Ga naar verhuur vakantiewoningen in UmbriŽ

 Ga naar verhuur vakantiewoningen in Toscane

Uw portaalsite over Italië: www.casa-in-italia.com (informatie en verhuur)